Pánico en Madrid

As catro torres do Paseo de la Castellana de Madrid. JUAN LOBO/FLICKR

As catro torres do Paseo de la Castellana de Madrid. JUAN LOBO/FLICKR

Manuel Veiga Taboada.

Cociña moderna, con mesa e catro cadeiras de cor verde abeto, nun piso da rúa San Ernesto, moi perto de Príncipe de Vergara. Desde a fiestra vese o Parque de Berlín.

O home, que casualmente tamén se chama Ernesto, mira a través do cristal mentres sorbe un zume de laranxa. O sol entra pola dereita, son as sete e media da mañá.

Que miras con tanta atención? Pregunta a muller.

Nada, estaba pensando.

Nótote preocupado.

O home non di nada.

Trátase do xerente, non?

O home observando o parque, primeiro non responde e logo comenta:

Cortaron un pollanc.

Que?

Que o cortaron, debeu ser onte.

Pero que cortaron que?

Un chopo, debeu ser onte a tarde, mentres estabamos fora, vin pasar un camión; agora me acorda, levaba un tronco grande.

Pero antes que dixeches?

Un chopo, que cortaron un chopo.

Non, non era iso.

Si, o chopo que había ao outro lado. Sempre houbo un chopo, o que diciamos que nos amparaba do norte.

Déixame ver.

A muller achégase, abre a fiestra e mira o parque.

Si, falta o chopo, vense restos de madeira no chan.

É mellor que peches, podes coller un cop d’aire. É moi cedo aínda.

Que?

Que peches.

Pero que…?

Un cop… emmm. (Pausa). Perdoa, non sei que digo.

O home mostra, durante un segundo, unha expresión confusa.

Debe ser que durmín mal.

Si.

Podes coller un arrefriado, era o que quería dicir.

A muller pecha a fiestra pero ao retornar á mesa escápaselle un aceno de preocupación que o home non ve.

Ernesto remata o almorzo, viste a chaqueta e marcha. Nada máis escoitar o ascensor que descende, a muller chama por teléfono.

Mamá.

Espertáchesme.

Perdoa.

Que anos tiña papá cando lle empezaches a notar o alzheimer?

Que?

A que anos?

Agarda, estou na cama, deixa que me incorpore. Aos setenta e cinco. Un día puxo as chaves sobre a mesa e dixo que era un ramo de flores. Acababa de deixar o coche no garaxe, viña de casa do teu tío…

Xa. (Pausa). Ernesto só ten trinta e sete.

Que? (Silencio. De pronto en voz máis alta). Pásalle algo?

Non, é que me preguntou como fora o de papá. Un compañeiro de traballo da súa mesma idade empeza a dicir cousas estrañas.

Pois que o miren pronto. Ás veces dáse en persoas novas. Unha amiga, a que vive en Prosperidade, faleiche dela algunha vez, tiña un fillo que…

Xa, xa sei.

O alzheimer non ten cura pero, cando se atende con rapidez, pódese conseguir que avance máis lentamente.

A muller colga, érguese e camiña uns pasos, logo senta, dálle voltas cos dedos ás doas do seu colar durante un minuto, despois volve marcar un número.

Ola, Eli, que pasa?

Son Elisa.

Xa.

Estás ben?

Que pasa?

Deberías ir ao médico.

Por favor! Vou conducindo. Estou case en Azca…

Pero deberías ir esta mesma mañá, canto antes mellor.

Por que ao mèdic? Que ocorre? Levas toda a mañá dicindo cousas raras.

Ti es o que dis cousas estrañas. Médico! Médico!

Non podo discutir agora.

Por favor. (Óese un salouco). Non quero discutir. E só que… pode que esteas mal. Seguro que non é nada, pero nunca sobra e canto máis rápido…

Por sorte estou parado detrás de dous autobuses.

Chama ao traballo, dilles que te encontras mal. A clínica do teu seguro cae perto de aí. Fanche unhas probas, non é nada, como lle fixeron a papá. (De novo escoitase un salouco).

 

Dúas semanas despois. Outra vez na cociña da mesma casa. Sobremesa co televisor acendido. O locutor:

Esta mañá, ás oito e cuarto, o corazón do máis célebre pintor español vivo, Antonio X. deixou de bategar…

Oíches?

Que?

Esa palabra do final.

Non notei…

O mesmo que a ti…

Había días que non falabas diso.

Ultimamente todo volvía ser normal, pero o da televisión…

Pareces obsesionada. Os locutores equivócanse e todas as persoas cometemos erros falando.

Si.

Ernesto retírase e Elisa aproveita para chamar por teléfono. Fala en voz case baixa.

Mamá, estabas vendo as noticias?

Si.

Fixácheste no locutor, dixo unha palabra…?

Estaba recollendo a mesa, pero si, houbo algo que se entendía mal. Estes locutores cada vez falan peor, son vulgares… Xa non é coma antes, aquelas voces, lembras, cando eras nena?

Si, mamá. Quero dicir, que iso do alzheimer…

Que ocorre? Ese amigo de Ernesto está peor?

Non, o que pasa é que… o que acabo de oír na televisión…

Nótote nerviosa.

(Pausa). Bah, debe ser certo que estou nerviosa. Ás veces unha nin se dá conta.

Elisa despídese e fica pensativa, coa cabeza apoiada no brazo esquerdo e co brazo sobre a mesa.

 

Unha semana despois, tamén na cociña. Soa o teléfono. Trátase dunha amiga, Patricia.

Algo está pasando, comenta en ton case misterioso.

A que te refires?

O meu home e o meu fillo –di falando moi de vagar– trábanse ás veces. O rapaz canta nun grupo, sempre vocalizou ben. (Pausa). No edificio hai outros tres casos.

Elisa garda silencio, perplexa.

Al, alzheimer… alcanza a dicir.

Non, o meu home foi ao médico, di palabras estrañas, algo parecido á dislexia.

Alteración de sons. Disfonía.

Falei cunha psicóloga. Díxome que existían moitos trastornos dese tipo, pero case todos teñen orixe cerebral. O estraño é que… semella…

Un contaxio. (Pausa, óese un salouco). Por favor! É imposíbel!

Non o digas, pero falei coa directora do colexio da miña filla pequena, de Isabel, e tamén detectaron varios casos. Están… están illados.

Que?

Nun centro especial.

De educación especial?

Non, un lugar novo, só para eles.

Desde cando?

Dez días. Nun edificio sen identificación, no polígono industrial Las Mercedes, perto do aeroporto. Ao meu home queren levalo alí. Véñeno buscar esta tarde.

Como?

É obrigatorio.

Patricia, por favor. Non o deixes ir.

(Pausa). Ao principio tamén me opuxen, pero logo penseino, non é tan grave. Só queren investigalos para coñecer a orixe. Unha muller díxome que alí estaban ben, simplemente se aburren. Fan terapia de voz.

 

Días despois, de novo na cociña. O televisor está acendido. Fala Ernesto.

O locutor do outro día…

Que?

Cambiárono.

Elisa permanece seria. Logo pregunta, como se se tratase dunha rutina: Por que?

Levaba anos. Lembro que xa estaba cando gañamos a primeira Eurocopa. Tiña moito prestixio. Resulta estraño.

Elisa simula tranquilidade.

Talvez nos alarmemos demasiado e só queiran unha moza nova e loura.

Pausa. Ernesto volve intervir.

E o da noite do mércores, o que presentaba as películas, tamén o cambiaron. Din que, nas últimas semanas, se confundira varias veces.

Elisa pon cara de non estar interesada na conversa, coma se non tivese importancia, a continuación levántase e comeza a retirar os pratos. Ernesto, en cambio, encóntrase máis serio que outras veces, permanece pensativo. Ela, de repente, en ton de reproche.

Podías axudar a recoller, ti tamén comes, non?

Ernesto intenta axudar, pero cáelle un prato e rompe.

Vaia, di Elisa, de pronto calmada.

El trata de sorrir e comenta: Tes razón, a falta de práctica.

Ela mírao entón con cariño.

A calquera lle pasa.

El devólvelle unha mirada tamén cariñosa e di: No traballo xa hai tres persoas de baixa.

Elisa lánzase sobre el e abrázao.

Estás ben?

Si, creo que si.

Non fuches ao médico.

Non, pero irei mañá.

 

Ao día seguinte, na mesma cociña. Ernesto parece contento.

Díxome que me encontraba perfectamente. Fíxome probas distintas. Non detectou nada, nin sequera indicios dubidosos, nada de nada. De todos os modos, pediume que volvese dentro de seis meses.

Está moi ben, di Elisa.

Non parece que te alegres moito.

É que nunca me poño no peor dos casos, ademais, ultimamente estás moi ben, non volveron aqueles…

Si, aqueles… erros. Puideron ser simples lapsos freudianos. (Trata de sorrir). Pero ti segues cavilando. Non é verdade que non te preocupes.

Elisa garda silencio.

Ah, xa non me lembraba, di de repente Ernesto, rindo. Antes de marchar, sabes que me preguntou o doutor?

Que?

Non o imaxinas.

Ernesto segue rindo.

Pero que? Insiste Elisa intranquila.

Se estivera recentemente en Cataluña?

E que lle dixeches?

Que lle ía dicir? Que había un par de anos que non ía. Pero seguiu insistindo.

Si?

Si, seguiu con iso.

Ernesto ri, agora de modo un pouco forzado.

Preguntoume se antes fora con frecuencia, díxenlle que algunhas veces, polo traballo. Logo comenteille de broma que eu era do Madrid.

Deuche algunha explicación?

Non, só me dixo que xa pasaran outras persoas pola súa consulta e que algunhas lembraban os seus lapsos, expresións equivocadas e…

Que?

Unha parvada.

Pero que?

Eran palabras en catalán. (Pausa). Nese momento, pareceume… Perdoa, xa sei que a ti che cae ben e que é un gran foniatra.

Pero todas esas persoas que pasaron pola súa consulta dicían esas palabras?

Non as mesmas, pero todas eran ao parecer en… (Ernesto comeza a rir pero logo dubida) en catalán.

E díxoche se esas persoas viaxaban con frecuencia a Cataluña?

Ningunha ía con frecuencia e ningunha sabía nada de catalán.

Talvez tivesen pasado alí a súa infancia ou… os pais, podían ser fillos de cataláns que en casa falasen…

Non, eran de Madrid ou de provincias, pero nada de polacos.

Non me gusta que lles chames así. Isto é serio.

Eu encóntrome ben. Ademais o do catalán parece unha simple ocorrencia. Ás veces, aos médicos gústalles ser orixinais. Pode que estea preparando un artigo para unha revista médica.

Son revistas científicas.

Non tanto como a xente cre, polo que me teñen contado. Hai quen, para destacar, consegue que lle publiquen teorías suxestivas pero sen comprobar o suficiente; as propias revistas necesitan vender e baixan a garda. En teoría cada artigo debe ser comentado por tres expertos na materia, pero seguro que ás veces non o fan. (Pausa). En fin, deixemos iso.

Si, o importante é que ti estás ben.

Días máis tarde, na mesma cociña. Só está Ernesto. Agora ten a gravata frouxa e a camisa sáelle por fóra do pantalón. Fala por teléfono cun compañeiro de traballo.

Terás que ir á revisión.

Pero por que? Xa me viu un médico.

Agora ten que ser un médico da empresa, en realidade un equipo especialmente contratado. Todo o mundo está pasando por esa proba, todo Madrid.

Que?

Non o sabes? A xente anda moi preocupada. É como un segredo de Estado que ao parecer todo o mundo coñece. Cren que pode tratarse de algo cerebral e contaxioso. Descubrir iso sería o primeiro paso.

Pausa longa. De pronto, Ernesto reacciona.

Queres dicir que non hai antídoto porque aínda non se coñece o virus e non se pode coñecer o virus porque nin sequera se coñecen con certeza os síntomas. Non sabemos nada, só que ocorre algo raro que se percibe no ambiente.

Si, iso é o peor.

(Pausa). Terei que comprar un dicionario.

Para que che serviría?

Para comprobar se algunha desas palabras que se me escapan son, de verdade, catalán.

Non o creo. Esa hipótese non pode ser máis que unha ocorrencia de alguén do ministerio. Como aquilo de Sancho Rof, lembras, o do bicho da colza que, se caía dunha mesa, morría.

Rin os dous. Pausa. Logo o amigo pregunta de vagar.

Volvéronche os síntomas?

Diante de Elisa procuro pensar moito o que digo e fíxome ao vocalizar. Pero, o outro día, tiven de novo un lapso mentres falaba cun cliente, quería dicir que a empresa que nos abastecía até o ano pasado dera en quebra e, en vez de quebra, dixen fallida ou algo así.

Pero iso non ten por que ser catalán.

Claro que non. (Pausa). En realidade, non teño nin idea.

A min paréceme español.

Si, pero o que quería dicir era quebra.

Probabelmente é unha simple equivocación, dicir unha palabra por outra. Pásalle a todo o mundo.

O amigo parece eufórico de repente, pero Ernesto mantén a súa expresión preocupada.

 

Na cociña, o mesmo día pola tarde. Chaman por teléfono. Ernesto responde.

Vostede é Ernesto, non? (A voz ten un ton oficial). Teño que informalo. Pode atenderme agora?

Si.

Debe asistir a unha proba.

Estou preparado.

Ninguén pode faltar. É necesario que garde en segredo todo o que escoite, non pode falar con ninguén, non só dentro da empresa senón fóra.

Pero, a miña muller, ela sabe que…

Nin sequera a súa muller.

É algo, algo do goberno?

(Breve silencio). Non se trata do presidente. (O interlocutor dubida). O presidente por suposto está ao tanto pero o problema merece toda a atención. (O interlocutor fai unha nova pausa, esta vez máis longa, parece suspirar, coma se resoprase a causa da suor). Algunhas persoas consideran todo isto un asunto de trámite.

Hai uns segundos de silencio.

Faranme unha analítica, un escaner, debo ir sen almorzar?

Non, nada diso, preguntáranlle polo seu lugar de nacemento.

O lugar de nacemento?

Si, por que lle estraña? Cal é a orixe da súa esposa, dos seus pais, avós e bisavós…

Ernesto tuse coma se estivese acatarrado. O seu interlocutor continúa.

As viaxes que fixo ao longo da súa vida.

Todas? Non é posíbel.

Por favor, non me interrompa. As estancias, de máis de dous días, en localidades diferentes e o mesmo no caso da súa muller. Deberá levalo anotado, sobre todo se pensa que podería esquecer algo, iso axilizará os trámites. Responder mal podería…

Provocar un despido.

Non, pero sería internado até que se comprobase a veracidade dos seus datos e iso demoraría semanas, ademais custaría diñeiro, descontaríanllo do soldo.

Comprendo.

Non, non creo que comprenda aínda.

Claro, quero dicir… Escóitoo.

Verá. Voulle contar algo máis.

Estaríalle agradecido.

Non, non convén que ninguén saiba demasiado, pero isto vaino saber de todos modos enseguida. Ao principio os erros, chamémoslle así, eran só de palabras, incluso de sílabas, pero desde hai unha semana, algunhas persoas comezaron a pronunciar frases enteiras equivocadas. Nun dos casos, do que temos a gravación, o individuo fala durante case un minuto.

E que di?

Trátase dun poema en catalán.

De quen?

Aínda non o sabemos.

(Pausa). Eu tampouco coñezo ningún poeta en catalán.

En realidade cremos que non é de ninguén. Que ese poema nunca foi publicado.

Nese caso, o problema sería dun só individuo.

Iso é o que tememos.

Por que? Non sería tan importante.

¿Pensa vostede que non sería importante que unha persoa, nacida e criada en Madrid, que estivo en Barcelona unicamente dous días ao longo da súa vida e que non ten trato habitual con ningún catalán, saiba recitar de repente un poema enteiro nese idioma?

Pero esa persoa segue empregando correctamente o español?

Si, polo de agora. Mentres…

Que?

Mentres unha lingua non desprace á outra.

Non é posíbel.

Non sexa inxenuo. Non se crea todas as teorías lingüísticas que oe.

Non sei nada de linguas, eu son economista de formación, pero a miña filla estuda inglés.

Trátase dun caso distinto. Enténdame. O inglés encóntrase nun corpo diferente. O catalán pode estar no seu propio corpo.

(Pausa). Pero, se non funciona o de mañá? Se detectan novos erros?

Xa o temos previsto. Hai un centro aberto, no polígono industrial Las Mercedes, e abriremos outros se é preciso.

Agora fala en primeira persoa.

Así é. Vexo que cada vez son máis sutís as súas observacións.

Podo facerlle unha pregunta?

Adiante.

Estará presente na proba?

Non me verá, pero non deixarei de observalo por se precisa axuda. Dixéronme que vostede era unha persoa importante para a empresa.

Advertisements

2 comentarios en “Pánico en Madrid

  1. Admito que pasei desde a metade do relato rindo maliciosamente sen parar. E digo desde a metade porque de verdade non creía que puidese realmente ir por onde acaba indo, o ambiente de tensión parecía sempre demasiado forte. Moi divertido, acedo e mordaz.

    Como mero comentario de forma, resultáronme un pouco molestas as citas-resumo que están polo medio do relato, que supoño que xera de forma automática o formato dos artigos da páxina. Son moi útiles cando se trata dunha entrevista ou dun artigo de opinión, para ler ideas xerais que están verquidas nel, pero nalgo de tipo literario eu persoalmente quitaríaas da vista, só entorpecen ao que está metido no conto.

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s